Werken met architectuur bij lokale overheden, wat is dat precies?

Lokale overheden staan voortdurend onder veranderdruk. Doelen veranderen, ambities worden aangescherpt, wetgeving stelt nieuwe eisen en externe ontwikkelingen vragen om aanpassingen. Denk aan digitalisering, nieuwe maatschappelijke opgaven, samenwerking met ketenpartners of strengere eisen aan informatiehuishouding. Werken met Architectuur helpt om niet direct in oplossingen te schieten die tot suboptimale resultaten leiden, maar eerst goed te kijken naar hoe de organisatie in elkaar zit en dan vanuit het totale plaatje slimme beslissingen te nemen die effectief en efficiënt zijn en voorkomen dat je voor onvoorziene verassingen komt te staan.

 

Een actueel overzicht van het ICT-landschap en de informatiehuishouding

Centraal staat de architectuurplaat: een actueel overzicht van het ICT-landschap en de informatiehuishouding. Daarin wordt zichtbaar:

  • welke processen er zijn;
  • welke systemen en applicaties deze processen ondersteunen;
  • welke informatieobjecten worden gebruikt;
  • waar data wordt vastgelegd en uitgewisseld;
  • welke koppelingen en afhankelijkheden er zijn.

Zo ontstaat geen losse inventarisatie, maar een samenhangend beeld van wat er is en wat elkaar raakt. Het is belangrijk om dit overzicht niet eenmalig te maken maar dat het bijgehouden wordt en het op elk moment actueel is. Als je dat niet doet, heb je er in de praktijk weinig aan en loop je als nog achter de feiten aan.

 

Impact zichtbaar maken

Als er iets verandert, heeft dat bijna nooit effect op één onderdeel alleen. Een nieuwe wettelijke verplichting kan gevolgen hebben voor processen, data, systemen, rapportages, beheer en eigenaarschap. Een aanpassing in een applicatie kan weer andere systemen, leveranciers of gebruikers raken. Daarom laat Werken met Architectuur zien waar impact ontstaat. De oranje impactpunten in de infographic laten zien dat verandering op meerdere plekken kan ontstaan en doorwerkt in het geheel. Vanuit het overzicht kun je beter bepalen:

    • wat moet worden aangepast;
    • welke onderdelen worden geraakt;
    • welke risico’s ontstaan;
    • welke afhankelijkheden gemanaged moeten worden.

     

Het impactoverzicht

Het schoolbord in de infographic laat zien wat je vervolgens concreet in beeld brengt. Het laat zien wat je moet aanpassen, welke partijen allemaal een rol spelen en met welke afhankelijkheden rekening gehouden moet worden.

Welke onderdelen moeten worden aangepast? Zoals bijvoorbeeld:

  • tooling;
  • configuraties;
  • processen;
  • data.

Wie moet erbij betrokken worden? Denk hierbij aan:

  • teams;
  • eigenaren;
  • leveranciers;
  • governance of besluitvormers.

Welke afhankelijkheden moeten worden gemanaged? Op het gebied van:

  • koppelingen;
  • planning;
  • risico’s;
  • security.

Dit maakt architectuur praktisch: niet alleen weten hoe het landschap eruitziet, maar ook weten wat nodig is om verantwoord te veranderen.

 

De rol van leveranciers, governance, beheer en medewerkers

Onder de architectuurplaat hangen vier belangrijke aandachtspunten als post-its.

Leveranciers zijn vaak onderdeel van het ICT-landschap. Zij leveren applicaties, beheren onderdelen of zijn nodig bij wijzigingen.

Governance gaat over wie waarover beslist, welke kaders gelden en hoe keuzes worden gemaakt.

Beheer zorgt dat systemen, data, processen en informatie niet alleen worden ingericht, maar ook blijven werken en actueel blijven.

Medewerkers gebruiken de processen, systemen en informatie dagelijks. Hun kennis, werkwijze en adoptie zijn daarom essentieel.

Deze vier elementen maken duidelijk dat architectuur niet alleen over techniek gaat. Het gaat ook over mensen, afspraken, eigenaarschap en samenwerking.

 

Van veranderdruk naar verantwoorde verandering

Werken met Architectuur verbindt dus drie dingen:

Veranderdruk
Waarom moet er iets veranderen?

Architectuurplaat
Hoe ziet het huidige ICT-landschap en de informatiehuishouding eruit?

Impactoverzicht
Wat betekent een verandering concreet en wie of wat wordt geraakt?

Zo helpt architectuur om veranderingen niet op basis van aannames door te voeren, maar vanuit overzicht, samenhang en impact.

 

Werken met Architectuur maakt zichtbaar hoe processen, systemen, informatie en data samenhangen, zodat organisaties verantwoord kunnen veranderen met zicht op impact, afhankelijkheden, betrokkenen en benodigde aanpassingen.